Die bek‑en‑klouseer (BKS)‑uitbreking en die daaropvolgende regsaksie teen die minister van landbou, John Steenhuisen, direkteur-generaal en die direkteur van dieregesondheid het op 24 Maart 2026 in die Pretoriase Hooggeregshof volgens die Suider-Afrikaanse Agri Inisiatief (Saai) die land se veebedryf se dringendheid laat bots met die staatsadministrasie se regulatoriese rol.
Hierdie hofsaak is gebring deur die organisasies Sakeliga, Saai en Vrystaat Landbou, wat aangevoer het dat die regering boere onnodig beperk in hul vermoë om privaat toegang tot en toediening van BKS‑entstowwe te bekom en te gebruik.
Die huidige uitbreking van BKS het ’n ernstige bedreiging vir Suid‑Afrikaanse veeboerdery geword, met miljoene beeste en ander vee wat gevaar loop, sowel as miljarde rande se verliese in uitvoere en plaaslike inkomste.
’n Belangrike punt is dat die staat se beleid vereis dat alle BKS‑entstoftoediening binne ’n nasionale, gereguleerde raamwerk plaasvind, eerder as dat individuele boere of private rolspelers dit onafhanklik kan doen. Die saak is intussen uitgestel tot 28 April 2026.
Die meer as drie maande sedert die landboubedryf probeer het om die departement met die inhoud van die inentingskema te help, was egter onbekostigbaar duur, met honderde melkerye, stoettelers, kommersiële kuddes en kleinskaalse boere wat sit met verliese waarvan hulle nie weer kan herstel nie.
Saai verwelkom dit dat die hof nou streng sperdatums aan die minister gestel het, wat voor die uitgestelde hofdatum lê. Indien die minister ’n skema wil promulgeer, moet dit voor 17 April 2026 ingedien word.
Die bevel gee ook ’n geleentheid aan boere en ander belanghebbendes wat deur die minister uitgesluit word, om insette tot die finale inentingskema te lewer.
Die organisasies het aangevoer dat daar geen regsgrondslag vir ’n verbod op privaatsektor‑verkryging en -toediening van geregistreerde entstowwe bestaan nie, en dat die staat se strenger beheer die veeboerdery se reaksie vertraag en finansiële skade veroorsaak.
In ’n amptelike persverklaring het minister Steenhuisen verwelkom dat die hof die regering se wettige regulerende gesag oor Suid‑Afrika se BKS‑reaksie bevestig het. Volgens die verklaring is die doel van die saak nie net om toegang tot entstowwe te beveilig nie, maar ook om ’n gekoördineerde, wetenskaplike, wettige en internasionaal-verantwoorde reaksie te handhaaf wat die nasionale kudde en uitvoermark beskerm.
Steenhuisen het ook gesê dat pogings om hofintervensie te soek wat gevestigde regulatoriese prosesse sou omseil, prematuur en misleidend was, en dat die hof se uitspraak die staat se voortgesette beheer oor die BKS‑reaksie onderstreep.
Baie boere en organisasies is egter steeds krities oor die regering se tempo en benadering. Hulle meen die streng staatlike beheer vertraag effektiewe reaksie op die uitbreking en plaas onnodige druk op produsente wat reeds finansieel onder druk is.
Die feit dat daar nou ’n duidelike tydsraamwerk vir die inentingskema is, word wel verwelkom, maar sommige landbouleiers sê dit kom te laat vir baie wat reeds verliese gely het.
Veeboere en regering bots oor BKS-kontrole, hof gee sperdatum
Foto verskaf